İki Kere Yabancı Kitlesel İnsan İhracı Modern Türkiye’yi ve Yunanistan’ı Nasıl Biçimlendirdi?
Tanıtım Bülteni
Modern dünyamızda çok sayıda insanı ilgilendiren ancak son yıllara kadar fazla bilinmeyen bir dönüm noktası: "Yanlış" dine mensup olduğu gerekçesiyle Ege'nin bir kıyısından ötekine savrulan yaklaşık iki milyon insan. 30 Ocak 1923'te imzalanan "Yunan ve Türk Halklarının Mübadelesine İlişkin Sözleşme ve Protokol" gereğince Yunanistan'da yerleşik Müslümanlar Türkiye'ye, Türkiye'de yerleşik Ortodoks Rumlar Yunanistan'a gönderildi. Gidenler arasında ana dili Yunanca olan ve hiç Türkçe bilmeyen Girit ve Trakya Müslümanları olduğu kadar ana dili Türkçe olan ve hiç Yunanca bilmeyen Anadolu Hıristiyanları da vardı. Zorunlu nüfus mübadelesi devletler hukuku ve diplomasi tarihi bağlamının dışında bir de insanlık tarihi açısından okunmalı. Bruce Clark, İki Kere Yabancı kitabında bu trajik olaya insan açısından bakıyor. Her iki yakada gerçekleştirdiği çok sayıda görüşmeden çıkarak şu soruya cevap vermeye çalışıyor: Bu insanlar etnik-dinsel insan mühendisliği sırasında neler hissettiler ve şu anda bu olayı nasıl değerlendiriyorlar? Hem doğdukları yerlerde, hem yeni vatanlarında " yabancı" olmak ne anlama geliyor? Yazarın, mübadelenin içinde yer aldığı tarihsel döneme ait sunduğu değerli belgelerin yanı sıra birinci ve ikinci kuşak mübadillerle yaptığı görüşmeler sonunda çizdiği dünya son derece çarpıcı. Bu kitapla "zorunlu nüfus mübadelesi" konusuna çok değerli yeni arşiv malzemesi de eklenmiş oluyor. Clark modern Türkiye ve Yunanistan'ı çok yakından tanıyor. Yazar iki tarafa da eşit uzaklıkta durarak bu tarihi olayın bütün olgularını göz önüne seriyor. Kitap hem zekice yazılmış hem de bütün tarihi olaylar yabancı okurların da anlayabileceği bir şekilde sunulmuş. -Norman Stone, Literary Review- Mükemmel bir kitap... Clark'ın etnik, dini, tarihi ve siyasi gerilimler konusundaki yorumları eksiksiz. Yazarın Lozan Anlaşması'na yaklaşımı adil ve duygusallıktan uzak. Karmaşık konular anlaşılır bir dille sunuluyor. İki Kere Yabancı mutlaka yazılması gereken bir kitaptı. Türkiye ve Yunanistan'la ilgilenen herkesin okuması gereken bir kitap. -John de Falbe, Daily Telegraph-
mübadeleye merak salanların kesinlikle okuması gereken bir kitap ben muhacır olduğum için bayıldım herşeyi ta en ince ayrıntısıyla yazar harika anlatmış kesinlikle okumalısınız geçmişte neler yaşandığının bilincine varmak için
Kitabı; yıllarca uluslararası ilişkilerde akademisyenlik yapmış, hem anne hem de baba tarafından dedeleri Balkan göçmeni olan bir kişi olarak çok dikkatli okudum. Yazar, incelediği olayların sonunda vardığı neticelerin akademik anlamda hatalı ve değeri olmayacağının bilinciyle, kitabını üniversite kütüphanelerine değil genel okuyucuya yönelik yazdığını ifade ediyor. Yunan hayranlığı ve Hıristiyan olmanın iç güdüsel etkisiyle Türk Yunan Nüfus Mübadelesine tarafsız yaklaştığını iddia etse de, gerek inceleme gerekse de sonuç kısmında Lozan Antlaşması ile yenilen batı emperyalizmi ve Hıristiyanlar bakımından kaybedilen Anadolu topraklarının batının canını ne kadar acıttığını hissettiriyor. Lozan Antlaşmasına yaptığı hakaretlerle de, sözde acılarını gündeme getirdiğini iddia ettiği mübadillere, özellikle de Müslümanlara, en büyük tarihsel saygısızlığı yapıyor. Mübadillere empati yaptığını sanan yazar, On iki adalar, Rodos ve İstanköy’deki on binlerce Türk azınlıktan ise hiç bahsetmiyor. Sözde liberal bakış açısıyla; geleceğe yönelik kimlik ve aidiyet anlayışlarının kanlı bir bedelle ödetilmemesi tavsiyesinde bulunuyor. Yazar ve onu bu çalışmasında destekleyenler eğer bu tavsiyelerinde gerçekten samimi olsalardı, zorunlu nüfus mübadelesine Türkiye ve Yunanistan’ı zorlayan, o dönemin başta İngilizler olmak üzere emperyalist politikalarının detaylarını incelerler ve emperyal hedefler güden ülkelere yönelik sonuçlar çıkarırlardı. Bu kitabın 2006 yılında orijinal diliyle yazılması ve 2008 yılında tercüme edilerek ülkemizde yayınlanmasını da, son dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesine ve Cumhuriyete her türlü saldırıyı yapanlara sinsi bir destek olduğunu ibret ve üzüntüyle gözlemledim. Tamer Şahin
Tek kelimeyle mübadeleyle ilgili yazılmış muhteşem bir kitap. Konuya ilişkin eserler arasında zevkle okuduğum eserlerden bir tanesi.Tabii bunda çevirmen Müfide Pekin’in akıcı çevirisininde rolü oldukça büyük.Eser su gibi akıyor. Yazar giriş kısmında Lozan Anlaşmasını günümüzle bağlantı kurarak yorumlamış. Özellikle mübadeleyle ilgili yorumlarını çok beğendiğimi söylebilirim.Kesinlikle konuya ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.Kitapta dipnotlara yer verilmemesi tek olumsuz yanı. Ama eserin sonunda bölümler için notlar ve açıklamalı bibliyografya yer almış.
Kitap Yorumları - (5 Yorum)
bitirme ödevim aynı zamanda harika bir gerçek hikaye mübadele zor iş yaşayanların dilinden
mübadeleye merak salanların kesinlikle okuması gereken bir kitap ben muhacır olduğum için bayıldım herşeyi ta en ince ayrıntısıyla yazar harika anlatmış kesinlikle okumalısınız geçmişte neler yaşandığının bilincine varmak için
kendi tarihini bir de başkalarından okumak isteyenlere tavsiye edilir..
Kitabı; yıllarca uluslararası ilişkilerde akademisyenlik yapmış, hem anne hem de baba tarafından dedeleri Balkan göçmeni olan bir kişi olarak çok dikkatli okudum. Yazar, incelediği olayların sonunda vardığı neticelerin akademik anlamda hatalı ve değeri olmayacağının bilinciyle, kitabını üniversite kütüphanelerine değil genel okuyucuya yönelik yazdığını ifade ediyor. Yunan hayranlığı ve Hıristiyan olmanın iç güdüsel etkisiyle Türk Yunan Nüfus Mübadelesine tarafsız yaklaştığını iddia etse de, gerek inceleme gerekse de sonuç kısmında Lozan Antlaşması ile yenilen batı emperyalizmi ve Hıristiyanlar bakımından kaybedilen Anadolu topraklarının batının canını ne kadar acıttığını hissettiriyor. Lozan Antlaşmasına yaptığı hakaretlerle de, sözde acılarını gündeme getirdiğini iddia ettiği mübadillere, özellikle de Müslümanlara, en büyük tarihsel saygısızlığı yapıyor. Mübadillere empati yaptığını sanan yazar, On iki adalar, Rodos ve İstanköy’deki on binlerce Türk azınlıktan ise hiç bahsetmiyor. Sözde liberal bakış açısıyla; geleceğe yönelik kimlik ve aidiyet anlayışlarının kanlı bir bedelle ödetilmemesi tavsiyesinde bulunuyor. Yazar ve onu bu çalışmasında destekleyenler eğer bu tavsiyelerinde gerçekten samimi olsalardı, zorunlu nüfus mübadelesine Türkiye ve Yunanistan’ı zorlayan, o dönemin başta İngilizler olmak üzere emperyalist politikalarının detaylarını incelerler ve emperyal hedefler güden ülkelere yönelik sonuçlar çıkarırlardı. Bu kitabın 2006 yılında orijinal diliyle yazılması ve 2008 yılında tercüme edilerek ülkemizde yayınlanmasını da, son dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesine ve Cumhuriyete her türlü saldırıyı yapanlara sinsi bir destek olduğunu ibret ve üzüntüyle gözlemledim. Tamer Şahin
Tek kelimeyle mübadeleyle ilgili yazılmış muhteşem bir kitap. Konuya ilişkin eserler arasında zevkle okuduğum eserlerden bir tanesi.Tabii bunda çevirmen Müfide Pekin’in akıcı çevirisininde rolü oldukça büyük.Eser su gibi akıyor. Yazar giriş kısmında Lozan Anlaşmasını günümüzle bağlantı kurarak yorumlamış. Özellikle mübadeleyle ilgili yorumlarını çok beğendiğimi söylebilirim.Kesinlikle konuya ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.Kitapta dipnotlara yer verilmemesi tek olumsuz yanı. Ama eserin sonunda bölümler için notlar ve açıklamalı bibliyografya yer almış.