Rusya’da Türk Tarihi İle İlgili Yayınlanan Eserler Kaynakçası (1917-2000)

Rusya’da Türk-Rus savaşları, bu savaşların askeri ve diplomatik yönleri ile Şark meselesine ait çok sayıda araştırma yapılmıştır. Bu araştırmalarda Osmanlı İmparatorluğu pratik siyaset ve döneminin uluslar arası ilişkileri açısından incelenmiştir. Dolayısıyla araştırmacılar Avrupa devletleri ve Rusya’nın dış politik çıkarlarına önem verdikleri için Osmanlı İmparatorluğu’nun iç siyaseti, reformları, kazanım ve başarıları arka planda kalmıştır. Üstelik Balkanlar ve diğer Osmanlıda ki Türk olmayan toplumlar için savaş, yabancıların yardımıyla Osmanlı hâkimiyetinden kurtulmayı ümit eden milletlerden gelen bilgiler toplanan bilgileri iyice büyütüyordu. Bu milletler, Osmanlı İmparatorluğu’nun gücünü azaltmaya, kendilerinin bağımsızlık mücadelesinde desteğe muhtaç olduklarının altını çizmeye çalışmışlardır. Rus Osmanlı araştırmacıları değerlendirmelerinde bu tarz politik öğelere doğal olarak dikkat etmişler, bu fikirlerini kaynak bilgilerinin içinde gizlemişlerdir.Osmanlı İmparatorluğu’nun araştırılmasına bilimsel yaklaşım, Rusya’da XIX. yüzyılın başlarından itibaren oluşmaya başlamıştır. 1803 tarihli Rusya Bilimler Akademisi’nin kurallarına göre, Türkoloji akademik bilimsel disiplinler arasında yer almıştır. 1818 yılında Asya Müzesi, 1828 yılında ise (XIX. yüzyılın son on yılından itibaren Rus Doğu bilimleri merkezi olan) Lazarev Enstitüsü kurulmuştu. Enstitünün en önde gelen mezunları A. Y. Krımskiy ve V. A. Gordlevskiy olmuştur. Ekim devriminden sonra Lazarev Enstitüsü birkaç defa yeniden düzenlenmiş; sonuçta 1954 yılına kadar varlığını devam ettiren Moskova Şarkiyat Enstitüsü olarak varlığını sürdürmüştür. 1956 yılında Yabancı Diller Askeri Enstitüsü’nün ve Moskova Devlet Üniversitesi’nin tarih, filoloji bölümlerinin üzerinde yeni bir öğretim kurumu olarak Moskova Devlet Üniversitesi Doğu Dilleri Enstitüsü faaliyetlerine başlamıştır. Bu kurum Moskova Devlet Üniversitesi Asya ve Afrika Ülkeleri Enstitüsü adıyla hala varlığını sürdürmektedir.